ข้อมูลบริการทดสอบทางคลินิกกับผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับเส้นผม

ปัจจุบันมีประชากรจำนวนมากทั้งเพศชายและหญิง ที่มีปัญหาเรื่องเส้นผม เกี่ยวกับปัญหาผมร่วง โดยธรรมชาติของเส้นผมจะหลุดร่วงเป็นปกติวันละ 25 -100 เส้น แต่ถ้าผมร่วงเกินกว่านี้ก็อาจถือว่ามีปัญหาผมร่วงได้ ซึ่งสาเหตุของการเกิดผมร่วง มีอยู่หลายสาเหตุ เช่น พันธุกรรม ความเครียด อายุที่เพิ่มขึ้น ฮอร์โมนต่างๆ หรืออาจเกิดจากผลข้างเคียงของยาหรือการรักษาทางการแพทย์ ดังนั้นในท้องตลาดจึงมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในการบำรุงเส้นผม ลดอาการหลุดร่วงของเส้นผม หลากหลายรูปแบบ เช่น แชมพู เซรัม ครีมนวดผม เป็นต้น ทั้งนี้หากผู้ผลิตหรือเจ้าของแบรนด์ที่มีความสนใจรับบริการทดสอบทางคลินิกกับผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับเส้นผม เรื่องประสิทธิภาพในการลดการหลุดร่วงของเส้นผมหรือประสิทธิภาพการเพิ่มการเจริญเติบโตของเส้นผม โดยทดสอบกับอาสาสมัครที่มีปัญหาเรื่องเส้นผม (Androgenic Alopecia) สามารถติดต่อบริษัท วิสไบโอ จำกัด ได้ในทุกช่องทาง

โครงสร้างและวงจรการงอกของเส้นผม

เส้นผมเป็นส่วนหนึ่งของหนังกำพร้า (epidermis) ซึ่งประกอบด้วย sulfur-rich keratin ที่สร้างมาจาก cells ของ hair matrix เส้นผมที่เกิดขึ้น มี 2 ลักษณะ คือ Vellus hair เป็นขนอ่อนๆ ตามตัวและใบหน้า ไม่มี hair medulla ปกติจะไม่มีสีแต่บางครั้งก็มีสีอ่อนๆ มีความยาวไม่เกิน 2 เซนติเมตร และTerminal hair เป็นผมที่เส้นใหญ่ หยาบ มีความยาวกว่า vellus hair มีสีและมี hair medulla พบได้บริเวณหนังศีรษะ ขนตามรักแร้และหัวหน่าว

วงจรการงอกของเส้นผม (hair growth cycle)

วงจรการงอกของเส้นผม (hair growth cycle) แบ่งเป็น 3 ระยะ คือ

  1. Anagen phase (growing phase) เป็นระยะที่ต่อมผมอยู่ลึกในชั้นเดอร์มิสมีสีเข้ม มีเลือดมาหล่อเลี้ยงจำนวนมาก ระยะนี้ใช้เวลาประมาณ 1,000 วัน หรือ 3 ปี ซึ่งเป็นผมส่วนใหญ่ (85-90%) บนหนังศีรษะ
  2. Catagen phase (transitional phase) เป็นระยะที่ต่อมผมจะเลื่อนสูงขึ้นและสีเริ่มจางลง มีการแยกตัวออกจากเส้นเลือดที่มาหล่อเลี้ยง ระยะนี้ใช้เวลาประมาณ 10 วัน หรือ 2-3 สัปดาห์ พบเส้นผมในระยะนี้จำนวนน้อยมาก
  3. Telogen phase (resting phase) เป็นระยะที่ต่อมผมจะเลื่อนตัวขึ้นอยู่ต่ำกว่าช่องเปิดต่อมไขมันเพียงเล็กน้อยโดยมีลักษณะเป็น club hair และจะถูกเส้นผมระยะ anagen ที่เกิดใหม่ มาแทนที่และดันให้หลุดร่วงไป ซึ่งจะใช้ เวลาประมาณ 100 วันหรือ 3 เดือน

สาเหตุของการเกิดผมร่วง

ผมร่วง (alopecia) เป็นอาการที่ผมร่วงที่เกิดขึ้นจากการมีบาดแผลหรือไม่มีบาดแผลบริเวณหนังศีรษะก็ได้และสามารถเกิดได้เป็นบริเวณกว้างหรือเกิดเฉพาะที่ ซึ่งอาการผมร่วงนี้มีทั้งแบบที่สามารถรักษาให้กลับมาเป็นปกติและเป็นอาการแบบถาวร สาเหตุของการเกิดผมร่วงแบ่งออกเป็น 8 ประเภทดังนี้

  1. Androgenic alopecia เป็นสาเหตุที่พบบ่อยสุดเนื่องจากการมีฮอร์โมนแอนโดร เจนมากกว่าปกติโดยจะเริ่มผมร่วงจากบริเวณหน้าผาก (frontoparietal scalp) จนถึงกลางกระหม่อม
  2. Alopecia areata เป็นสาเหตุที่พบรองลงมาจาก androgenic alopecia ซึ่ง สาเหตุการเกิดไม่แน่ชัด มีอาการผมร่วงเป็นหย่อมๆ
  3. Telogen effuvium (ผมบาง) เกิดจากเหตุการณ์บางอย่างที่ทำให้ระยะ Telogen ของวงจรเส้นผมถูกกระตุ้นให้หลุดร่วงเร็วกว่าปกติเช่น การผ่าตัด ความเครียด ยา เป็นต้น โดยจะเกิดผมร่วงหลังจากเกิดเหตุการณ์เหล่านี้ประมาณ 3 เดือน
  4. Anogen effluvium เกิดจากสารเคมีที่ได้รับ โดยสารเคมีจะไปรบกวนการ เจริญเติบโตของเส้นผม
  5. Traction alopecia อาการผมร่วงที่เกิดจากการสัมผัสกับเส้นผมโดยตรง เช่น การถักเปีย การใช้ที่ม้วนผมแบบร้อน ซึ่งพบมากในคนผิวดำ สามารถพัฒนา และทำให้เกิด scarring alopecia ได้
  6. Cicatricial alopecia (scarring alopecia) การเกิดแผลเป็นโดยการทำลาย รากผม
  7. Tinea capitis เกิดอาการผมร่วงจากการติดเชื้อรา
  8. Alopecia neoplastica เกิดผมร่วงจาก tumors

คำจำกัดความและประเภทของผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผม

ผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผม จัดอยู่ในหมวดเครื่องสำอาง เป็นสารที่ใช้เพิ่มเติมความสวยงามให้กับร่างกายมนุษย์และผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเครื่องสำอาง กระทรวงอุตสาหกรรม สามารถแบ่งประเภทผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผม ดังนี้

  1. เครื่องสำอางสำหรับผม (Hair cosmetics) ซึ่งหลากหลายผลิตภัณฑ์ ได้แก่ แชมพู, น้ำยาโกรกผม, น้ำยาจับลอนผม, น้ำยาดัดผม, สิ่งปรุงเพื่อใช้กำจัดรังแค, สิ่งปรุงแต่งสีของเส้นผมและขน, สิ่งปรุงปรับสภาพเส้นผม และ สิ่งปรุงแต่งทรงผม
  2. เครื่องสำอางแอโรซอล (Aerosol cosmetics) คือผลิตภัณฑ์ที่ใช้กับเส้นผม โดยมีแก๊สเป็นองค์ประกอบในผลิตภัณฑ์

ปัจจุบันผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผม ที่มีวางจำหน่ายในท้องตลาด มีหลากหลาย คุณสมบัติ อาทิเช่น ลดอาการรังแค. ลดอาการเส้นผมหลุดร่วง, ลดผมหงอก หรือบำรุงเส้นผมให้เงางาม ซึ่งผลิตภัณฑ์แต่ละแบบก็จะมีส่วนผสมหรือองค์ประกอบที่แตกต่างกัน

การทดสอบและการประเมินผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผม ที่เน้นคุณสมบัติอาการผมร่วง

การทดสอบและการประเมินการอาการผมร่วง หรือ ประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ที่ช่วยลดการหลุดร่วงของเส้นผม มี 2 วิธี คือ

  1. การนับจำนวนเส้นผม (Hair counts)

การนับจำนวนเส้นผมด้วยภาพขยายทางคอมพิวเตอร์โดยกำหนดบริเวณที่ต้องการนับเป็นพื้นที่วงกลมหรือสี่เหลี่ยมขนาด 1 ตารางเซนติเมตรหรือตารางนิ้ว ซึ่งพื้นที่ที่ใช้ในการประเมินมีผลต่อความแม่นยำของผลการทดลองเพียงเล็กน้อย โดยจะเลือกตำแหน่งเป้าหมายที่ใช้ประเมินในบริเวณที่มี Terminal hair อยู่แต่ไม่เลือกบริเวณศูนย์กลางของพื้นที่ที่มีศีรษะล้านเนื่องจากบริเวณดังกล่าวมี Terminal hair น้อย

  1. การประเมินความหนาแน่นของเส้นผม (Hair density)

การประเมินความหนาแน่นของเส้นผมจะประเมินจากน้ำหนักของเส้นผม โดยทำการประเมินก่อนและหลังใช้ผลิตภัณฑ์ เริ่มด้วยตัดเส้นผมในบริเวณที่ต้องการทดสอบให้ชิดหนังศีรษะมากที่สุดแล้วใช้ผลิตภัณฑ์เป็นระยะเวลาหนึ่ง จากนั้นจึงตัดผมบริเวณดังกล่าวมาชั่งน้ำหนัก แต่วิธีนี้ไม่นิยมใช้เนื่องจากการทาผลิตภัณฑ์ลงบนเส้นผมหรือหนังศีรษะอาจเป็นการเพิ่มน้ำหนักให้แก่เส้นผม ซึ่งอาจทำให้ผลการทดลองผิดพลาดรวมทั้งระยะห่างจากหนังศีรษะในการตัดผมก่อนและหลังการทดลอง จะต้องใช้กรรไกรที่มีการรองตัดเพื่อให้ได้ระยะห่างของผมจากหนังศีรษะเท่ากันทุกครั้ง

รายละเอียดบริการทดสอบทางคลินิกกับผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวกับเส้นผม

บริษัท วิสไบโอ จำกัด มีรายละเอียดบริการทดสอบการประเมินและการเปรียบเทียบการเสริมสร้างการเจริญเติบโตของเส้นผมในร่างกายและการป้องกันผมร่วง โดยทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมในอาสาสมัครชาวเอเชียที่มีสุขภาพดี จำนวน 25 คน โดยการถ่ายภาพดิจิทัล เพื่อการประเมินความหนาแน่นของเส้นผม ด้วยเครื่อง Dino-Lite Digital กล้องจุลทรรศน์ ที่มีการนับจำนวนความหนาแน่นของเส้นผม บนภาพถ่าย ด้วยผู้เชี่ยวชาญที่ผ่านการฝึกอบรม โดยในการทดสอบเราจะถ่ายภาพก่อนและหลังใช้ผลิตภัณฑ์ เพื่อใช้ในการประเมินการทดสอบ ทั้งนี้จะมีการจัดทำแบบสอบถามโดยให้ทางอาสาสมัครผู้ทดสอบประเมินตนเอง เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์

Literature:

  • ศ. สมยศ จาริจิตรรัตนา, ผู้ป่วยโรคผมร่วงและผมบาง, หน่วยโรคผิวหนัง ภาควิชาอายุรศาสตร์
  • ธนวรรธน์ วิวัฒนมงคลกุล, ดิษย์ชิต ประยูรพีรพุฒิ และ ธีรเมธ กัลป์ยาวัฒนเจริญ, 2561,
  • การพัฒนาผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผมและป้องกันผมหงอกจากสารสกัดใบฝรั่ง, คณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยบูรพา.
  • พันธ์ทิพย์ อนุสรศักดิ์, 2566, แผนธุรกิจ ผลิตภัณฑ์แชมพู สําหรับผมทําสียี่ห้อ โคลี่, วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล.
  • ช่อทิพย์ ตันทา, 2559, การออกแบบบรรจุภัณฑ์สำหรับผลิตภัณฑ์ดูแลเส้นผมโดยใช้หลักการออกแบบเพื่อมวลชน, คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร.