บริการวัด Browning Index (ดัชนีการเกิดสีน้ำตาล) สำหรับเครื่องดื่ม น้ำผลไม้ ผลไม้อบแห้ง และผงสารสกัดสมุนไพร

Browning Index หรือดัชนีการเกิดสีน้ำตาล คือตัวเลขที่บอกว่าผลิตภัณฑ์เกิดสีน้ำตาล (Browning) มากน้อยเพียงใด ใช้ติดตามการเปลี่ยนสีที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีระหว่างการแปรรูปและการเก็บรักษา ค่านี้หาได้สองวิธีหลัก คือวัดค่าการดูดกลืนแสงของสารละลายตัวอย่างที่ความยาวคลื่น 420 นาโนเมตร หรือคำนวณจากค่าสีในระบบ CIE L*a*b* เมื่อการเปลี่ยนสีกลายเป็นตัวเลข ผู้ผลิตจึงเปรียบเทียบสูตร ตั้งเกณฑ์ และติดตามสีตลอดอายุการเก็บรักษาได้ โดยไม่ต้องพึ่งสายตาเพียงอย่างเดียว

ในกลุ่มผลิตภัณฑ์เครื่องดื่ม น้ำผลไม้ ผลไม้อบแห้ง ผงสารสกัดสมุนไพร และอาหารที่มีทั้งน้ำตาลและกรดอะมิโน การเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลตามเวลาเป็นปัญหาคุณภาพที่พบบ่อยและกระทบต่อความน่าเชื่อถือของแบรนด์ ผลิตภัณฑ์ที่ตอนผลิตมีสีอ่อนและใส อาจกลายเป็นสีน้ำตาลเข้มหลังเก็บไว้ 6–12 เดือน จนผู้บริโภคสงสัยว่าผลิตภัณฑ์เสียหรือใกล้หมดอายุ ส่วนในตลาดส่งออกที่ตู้คอนเทนเนอร์ต้องผ่านสภาวะอุณหภูมิสูงระหว่างการขนส่ง การเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลที่เกิดเร็วกว่าที่คาดอาจทำให้ผู้นำเข้าปฏิเสธสินค้าทั้งล็อต

การเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเกิดจากปฏิกิริยาเคมีหลายแบบ กลไกหลักคือปฏิกิริยาเมลลาร์ด (Maillard Reaction) ระหว่างน้ำตาลรีดิวซ์ (Reducing Sugar) เช่น กลูโคส (Glucose) ฟรักโทส (Fructose) และแล็กโทส (Lactose) กับกรดอะมิโน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อมีความร้อน เวลา และสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ปฏิกิริยานี้สร้างทั้งสารสีน้ำตาลกลุ่มเมลานอยดิน (Melanoidin) และสารระเหยที่ให้กลิ่น ซึ่งอาจเป็นกลิ่นที่พึงประสงค์ เช่น กลิ่นกาแฟคั่วหรือกลิ่นเค้กอบ หรือกลิ่นที่ไม่พึงประสงค์ เช่น กลิ่นไหม้ในน้ำผลไม้ที่เก็บไว้นาน กลไกที่สองคือการสลายตัวของกรดแอสคอร์บิก (Ascorbic Acid) หรือวิตามินซี ซึ่งให้สารสีเข้ม กลไกที่สามคือคาราเมลไลเซชัน (Caramelization) ซึ่งเป็นการสลายตัวของน้ำตาลเมื่อได้รับความร้อนสูงโดยไม่ต้องมีกรดอะมิโน ทั้งสามกลไกเกิดโดยไม่อาศัยเอนไซม์ จึงเรียกรวมว่าการเกิดสีน้ำตาลที่ไม่ใช้เอนไซม์ (Non-enzymatic Browning) ต่างจากการเกิดสีน้ำตาลที่เร่งด้วยเอนไซม์ (Enzymatic Browning) ในผลไม้สดที่ถูกหั่นหรือบด การรู้ว่าสีน้ำตาลเกิดจากกลไกใดเป็นข้อมูลสำคัญที่นำไปสู่การแก้ปัญหาในสูตร

ห้องปฏิบัติการวิสไบโอให้บริการวัด Browning Index ของเครื่องดื่ม น้ำผลไม้ ผลไม้อบแห้ง ผงสารสกัดสมุนไพร เครื่องดื่มผงชง ขนมที่มีน้ำตาล น้ำผึ้ง ไซรัป และผลิตภัณฑ์อาหาร โดยวัดค่าสี CIE L*a*b* ด้วยเครื่องวัดสีแล้วคำนวณเป็นดัชนี ส่วนการวัดค่าการดูดกลืนแสงที่ 420 นาโนเมตรด้วยเครื่องวัดสเปกตรัมยูวี-วิสิเบิล (UV-Visible Spectrophotometer: UV-Vis) ดำเนินการร่วมกับห้องปฏิบัติการพันธมิตร

ในขั้นการพัฒนาสูตร การควบคุมการเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลต้องอาศัยการสมดุลหลายปัจจัย น้ำตาลรีดิวซ์ในสูตร เช่น กลูโคสไซรัป (Glucose Syrup) และน้ำผึ้ง เร่งปฏิกิริยาเมลลาร์ดได้มากกว่าน้ำตาลที่ไม่ใช่น้ำตาลรีดิวซ์อย่างซูโครส (Sucrose) ผลิตภัณฑ์ที่มีกลูโคสไซรัปสูงจึงเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเร็วกว่า อย่างไรก็ตาม ในเครื่องดื่มที่เป็นกรด ซูโครสบางส่วนอาจถูกย่อยเป็นกลูโคสและฟรักโทสระหว่างการเก็บรักษา ค่า pH ก็มีผลโดยตรง ปฏิกิริยาเมลลาร์ดเกิดเร็วขึ้นเมื่อ pH สูงขึ้น และเกิดช้าลงเมื่อ pH ต่ำกว่า 4 การปรับ pH ของสูตรจึงเป็นแนวทางหนึ่งที่ใช้ชะลอปฏิกิริยาเมลลาร์ด แต่ต้องพิจารณาผลต่อรสชาติ และในผลิตภัณฑ์ที่มีวิตามินซี การสลายตัวของวิตามินซียังทำให้เกิดสีน้ำตาลได้แม้ที่ pH ต่ำ

ในผลิตภัณฑ์ที่มีกรดแอสคอร์บิก ปัญหาการเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลซับซ้อนขึ้น เพราะวิตามินซีสลายตัวเป็นสารสีเข้มได้เองเมื่อได้รับความร้อนและออกซิเจน ในเครื่องดื่มที่ระบุบนฉลากว่าเสริมวิตามินซี หรือน้ำผลไม้ที่มีวิตามินซีตามธรรมชาติอย่างน้ำส้ม การควบคุมการเกิดสีน้ำตาลจึงอาศัยการเลือกรูปแบบของวิตามินซีที่คงตัวกว่า การเติมสารต้านอนุมูลอิสระเสริม และการใช้บรรจุภัณฑ์ที่ป้องกันแสงและออกซิเจน การเปรียบเทียบว่าแนวทางใดได้ผลต้องใช้ข้อมูล Browning Index เชิงปริมาณ และมักดูคู่กับผลวิเคราะห์ปริมาณวิตามินซีที่เหลืออยู่ในผลิตภัณฑ์

ในผลไม้อบแห้งและผงสารสกัดสมุนไพร การเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเริ่มได้ตั้งแต่ขั้นการอบแห้งหากใช้อุณหภูมิสูงเกินไป และดำเนินต่อระหว่างการเก็บรักษาเมื่อผงดูดความชื้นหรือเก็บไว้ในที่อุณหภูมิสูง ปฏิกิริยาเมลลาร์ดในอาหารแห้งเกิดเร็วที่สุดเมื่อค่า aw อยู่ในช่วงกลาง ไม่ใช่เมื่อผงแห้งมาก การควบคุมความชื้น (Moisture Content)และค่า aw ของผงจึงช่วยชะลอการเกิดสีน้ำตาลได้ด้วย ในการทำแห้งแบบพ่นฝอย (Spray Drying) อุณหภูมิลมร้อนขาเข้า (Inlet Temperature) ที่สูง เช่น 180–200 องศาเซลเซียส อาจทำให้ผงจากสารสกัดที่มีน้ำตาลและกรดอะมิโนสูงมีค่า Browning Index ตั้งต้นสูงขึ้น การลดอุณหภูมิขาเข้าหรือการเปลี่ยนไปใช้การทำแห้งแบบเยือกแข็ง (Freeze Drying) เป็นทางเลือกที่ลดการเกิดสีน้ำตาลตั้งแต่ต้นทาง

ในมุมการตลาด สีเป็นสิ่งแรกที่ผู้บริโภคใช้ตัดสินคุณภาพ น้ำผลไม้ที่เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลทำให้ผู้บริโภคคิดว่าผลิตภัณฑ์ใกล้หมดอายุ แม้จะยังไม่ถึงวันที่ระบุบนฉลาก ผลิตภัณฑ์ระดับพรีเมียมที่บรรจุในบรรจุภัณฑ์ใสจนผู้บริโภคมองเห็นเนื้อสินค้าโดยตรงจึงไวต่อปัญหานี้เป็นพิเศษ การติดตาม Browning Index ตลอดอายุการเก็บรักษาจึงเป็นเครื่องมือป้องกันการเสียยอดขายที่หน้าชั้นวาง

ในมุมการควบคุมคุณภาพ ลักษณะภายนอกซึ่งรวมถึงสีเป็นข้อมูลคุณภาพที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ในข้อกำหนดเฉพาะ (Specification) ของผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์ที่สีเปลี่ยนไปจากข้อกำหนดถือว่าไม่ผ่านเกณฑ์คุณภาพ การระบุค่า Browning Index ตั้งต้นไว้ในข้อกำหนดเฉพาะจึงช่วยยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ยังมีคุณภาพตามที่กำหนด

คำว่า Browning Index ในเอกสารวิชาการใช้เรียกค่าได้สองแบบ ขึ้นกับวิธีวัด สองวิธีนี้ให้ตัวเลขที่มีความหมายและช่วงค่าต่างกัน ค่าจากวิธีหนึ่งจึงนำไปเทียบกับค่าจากอีกวิธีหนึ่งโดยตรงไม่ได้ และรายงานผลต้องระบุวิธีที่ใช้ทุกครั้ง

วิธีที่ 1: วัดค่าการดูดกลืนแสงที่ 420 นาโนเมตร

วิธีนี้เหมาะกับตัวอย่างของเหลว เช่น น้ำผลไม้ เครื่องดื่ม น้ำผึ้ง และไซรัป รวมถึงผงที่ละลายน้ำหรือสกัดเป็นสารละลายได้ หลักการคือวัดค่าการดูดกลืนแสง (Absorbance) ของสารละลายตัวอย่างด้วยเทคนิคสเปกโทรโฟโตเมตรีช่วงยูวี-วิสิเบิล (UV-Visible Spectrophotometry) ตามกฎของเบียร์-แลมเบิร์ต (Beer-Lambert Law) ซึ่งกล่าวว่าค่าการดูดกลืนแสง (A) แปรผันตรงกับความเข้มข้นของสารที่ดูดกลืนแสง (c) และระยะทางที่แสงผ่านสารละลาย (l) ตามสมการ A = εcl เมื่อวัดในช่วงที่ความสัมพันธ์เป็นเส้นตรง ค่าการดูดกลืนแสงจะสะท้อนปริมาณสารสีน้ำตาลในสารละลาย จึงใช้เป็นดัชนีเชิงเปรียบเทียบได้ แม้จะไม่ได้บอกความเข้มข้นของสารชนิดใดชนิดหนึ่ง เพราะสารสีน้ำตาลเป็นสารผสมหลายชนิด

ความยาวคลื่นที่ใช้กันทั่วไปคือ 420 นาโนเมตร ซึ่งอยู่ในช่วงแสงสีม่วงถึงน้ำเงินที่สารสีน้ำตาลดูดกลืนไว้ ทำให้ตามองเห็นตัวอย่างเป็นสีเหลืองถึงน้ำตาล เมลานอยดินไม่มีพีกการดูดกลืนแสงที่ชัดเจนในช่วงแสงที่ตามองเห็น ค่าการดูดกลืนแสงของสารกลุ่มนี้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อความยาวคลื่นสั้นลง ความยาวคลื่น 420 นาโนเมตรจึงเป็นค่าที่เลือกใช้ตามธรรมเนียมเพื่อให้ผลเทียบกันได้ ไม่ใช่ตำแหน่งที่ดูดกลืนแสงสูงสุด บางวิธีใช้ความยาวคลื่นอื่น เช่น 440 นาโนเมตร การใช้ความยาวคลื่นให้ตรงกับวิธีอ้างอิงจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ผลการวัดเทียบเคียงกันได้

ตัวอย่างที่ขุ่นต้องกำจัดความขุ่นก่อนวัด เพราะอนุภาคแขวนลอยทำให้แสงกระเจิงและทำให้อ่านค่าได้สูงเกินจริง ตัวอย่างวิธีที่ใช้กับน้ำผลไม้ตระกูลส้ม คือปั่นเหวี่ยงแยกเนื้อผลไม้ เจือจางด้วยเอทานอลเพื่อให้อนุภาคที่เหลือตกตะกอน แล้วกรองก่อนวัด ซึ่งช่วยลดการรบกวนจากสารสีแคโรทีนอยด์ (Meydav et al., 1977) ผลรายงานเป็นค่าการดูดกลืนแสงเทียบกับแบลงก์ (Blank) ของตัวทำละลายชนิดเดียวกัน พร้อมระบุอัตราการเจือจางและความยาวเส้นทางแสงของคิวเวตต์ (Cuvette)

วิธีที่ 2: คำนวณจากค่าสี CIE L*a*b*

วิธีนี้เหมาะกับตัวอย่างของแข็งและผงที่วัดสีได้โดยตรงโดยไม่ต้องสกัด เช่น ผลไม้อบแห้ง ผงเครื่องดื่มชง และผงสารสกัด หลักการคือวัดค่าสี L* (ความสว่าง) a* (ความเป็นสีเขียว-แดง) และ b* (ความเป็นสีน้ำเงิน-เหลือง) ด้วยเครื่องวัดสี แล้วนำไปคำนวณพิกัดสี (Chromaticity Coordinate) และแปลงเป็นดัชนีด้วยสูตรของ Buera et al. (1986) ดัชนีนี้บอก “ความบริสุทธิ์ของสีน้ำตาล” (Brown Color Purity) ของตัวอย่าง ค่ายิ่งสูงหมายถึงสีน้ำตาลยิ่งชัด วิธีนี้ใช้ข้อมูลชุดเดียวกับการวัดสี (Color Analysis) จึงรายงานคู่กับค่า L*, a*, b* และค่าความแตกต่างของสี (ΔE) ได้ในคราวเดียว

ไม่ว่าจะใช้วิธีใด ค่าที่วัดด้วยวิธีและการเตรียมตัวอย่างเดียวกันเปรียบเทียบข้ามล็อตและข้ามช่วงเวลาได้ จึงเหมาะกับการติดตามการเปลี่ยนสีระหว่างการศึกษาความคงตัว (Stability Study) ของอาหารและเครื่องดื่ม แต่ไม่ควรนำค่าที่ได้จากต่างวิธี หรือจากการเตรียมตัวอย่างที่ต่างกัน มาเทียบกันโดยตรง

บริการของห้องปฏิบัติการวิสไบโอครอบคลุมตัวอย่างสี่กลุ่ม

• น้ำผลไม้และเครื่องดื่ม: น้ำส้ม น้ำสับปะรด น้ำองุ่น น้ำมะม่วง น้ำผลไม้ผสม ชาสกัดเย็น และเครื่องดื่มสมุนไพร
• น้ำผึ้งและผลิตภัณฑ์น้ำตาล: น้ำผึ้งดอกไม้ น้ำผึ้งสมุนไพร ไซรัปเมเปิล ไซรัปสมุนไพร และน้ำตาลที่ผ่านการแปรรูป
• ผลไม้อบแห้งและผงสารสกัด: ผลไม้อบแห้ง ผลไม้กวน ผงสารสกัดสมุนไพร ผงเครื่องดื่มชง และพรีมิกซ์เบเกอรี
• ผลิตภัณฑ์เนื้อแห้งและโปรตีน: เนื้ออบแห้ง โปรตีนผง และของกินเล่นโปรตีนสูง

รายงานผลแสดงวิธีวัดที่ใช้ ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานจากการวัดซ้ำ และสำหรับการศึกษาความคงตัว จะแสดงการเปลี่ยนแปลงเชิงปริมาณตามเวลาเทียบกับจุดตั้งต้น (Time Zero: T0) ลูกค้าเลือกได้ระหว่างการวัดครั้งเดียวสำหรับการตรวจปล่อยล็อต หรือการวัดต่อเนื่องตลอดอายุการเก็บรักษา

ผลการวัด Browning Index ใช้ได้ในหลายช่วงของผลิตภัณฑ์

• ขั้นวิจัยและพัฒนา: ใช้คัดเลือกชนิดน้ำตาล แหล่งกรดอะมิโน และสภาวะการแปรรูปที่ลดการเกิดสีน้ำตาล ใช้ทดสอบประสิทธิภาพของสารต้านอนุมูลอิสระและสารปรับ pH และใช้เปรียบเทียบบรรจุภัณฑ์ที่ป้องกันแสงและออกซิเจน
• ขั้นคัดเลือกผู้ส่งวัตถุดิบ: ใช้ตรวจคุณภาพของน้ำผลไม้เข้มข้นและสารสกัดที่รับเข้ามา น้ำผลไม้เข้มข้นที่ผ่านการระเหยน้ำที่อุณหภูมิสูงอาจมีค่าตั้งต้นสูง และทำให้ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปเปลี่ยนสีเร็วขึ้น
• ขั้นก่อนเปิดตัว (Pre-launch): ใช้เป็นค่าตั้งต้น (Baseline) ของข้อกำหนดเฉพาะ และตั้งเกณฑ์การเปลี่ยนแปลงของ Browning Index (ΔBI) ที่ยอมรับได้สำหรับการปล่อยล็อต
• ขั้นการผลิตเชิงพาณิชย์: ใช้เป็นเกณฑ์ปล่อยล็อตที่จับความผิดปกติของกระบวนการแปรรูปซึ่งอาจเร่งการเปลี่ยนสี
• การศึกษาความคงตัว: ใช้คู่กับการศึกษาความคงตัวระยะยาว (Real-time Stability) และการศึกษาความคงตัวแบบเร่ง (Accelerated Stability) เพื่อประเมินว่าสีของผลิตภัณฑ์จะอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดได้นานเท่าใด
• ขั้นส่งออก: ใช้เป็นเอกสารแนบใบรับรองผลการวิเคราะห์ (Certificate of Analysis: COA) สำหรับผู้ซื้อที่กำหนด Browning Index หรือระดับสี (Color Grade) ไว้ในข้อตกลงทางการค้า

Browning Index คืออะไร

Browning Index หรือดัชนีการเกิดสีน้ำตาล คือตัวเลขที่บอกว่าผลิตภัณฑ์เกิดสีน้ำตาลมากน้อยเพียงใด ใช้ติดตามการเปลี่ยนสีที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีระหว่างการแปรรูปและการเก็บรักษา และใช้ตั้งเกณฑ์สำหรับการตรวจปล่อยล็อต

อะไรทำให้เครื่องดื่มและผงสารสกัดเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล

กลไกหลักมีสามแบบ ได้แก่ ปฏิกิริยาเมลลาร์ดระหว่างน้ำตาลรีดิวซ์กับกรดอะมิโน การสลายตัวของวิตามินซี และคาราเมลไลเซชันของน้ำตาลเมื่อได้รับความร้อนสูง ส่วนความร้อน เวลา ค่า pH ชนิดของน้ำตาล และความชื้นของผง เป็นปัจจัยที่กำหนดว่าสีจะเปลี่ยนเร็วเพียงใด

วัด Browning Index ได้กี่วิธี

มีสองวิธีหลัก วิธีแรกวัดค่าการดูดกลืนแสงของสารละลายตัวอย่างที่ความยาวคลื่น 420 นาโนเมตร เหมาะกับของเหลว วิธีที่สองคำนวณจากค่าสี CIE L*a*b* เหมาะกับของแข็งและผง ค่าจากสองวิธีนี้มีความหมายและช่วงค่าต่างกัน จึงนำมาเทียบกันโดยตรงไม่ได้

ทำไมน้ำผลไม้ที่มีวิตามินซีจึงเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลได้ง่าย

วิตามินซีสลายตัวเป็นสารสีเข้มได้เองเมื่อได้รับความร้อนและออกซิเจน และเกิดได้แม้ที่ pH ต่ำ ผู้ผลิตจึงเลือกวิตามินซีรูปแบบที่คงตัวกว่า เติมสารต้านอนุมูลอิสระ และใช้บรรจุภัณฑ์ที่ป้องกันแสงและออกซิเจน แล้วใช้ค่า Browning Index ยืนยันว่าแนวทางเหล่านี้ได้ผล

ห้องปฏิบัติการวิสไบโอรับวัด Browning Index ของตัวอย่างประเภทใดบ้าง

รับตัวอย่างสี่กลุ่ม ได้แก่ น้ำผลไม้และเครื่องดื่ม น้ำผึ้งและผลิตภัณฑ์น้ำตาล ผลไม้อบแห้งและผงสารสกัด เช่น ผงสารสกัดสมุนไพรและผงเครื่องดื่มชง และผลิตภัณฑ์เนื้อแห้งและโปรตีน เช่น โปรตีนผง

รายงานผลการวัด Browning Index มีข้อมูลอะไรบ้าง

รายงานแสดงวิธีวัดที่ใช้ ค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานจากการวัดซ้ำ และสำหรับการศึกษาความคงตัว จะแสดงการเปลี่ยนแปลงของค่าตามเวลาเทียบกับจุดตั้งต้น (T0)

เอกสารอ้างอิง:

1. Buera, M. P., Lozano, R. D., & Petriella, C. (1986). Definition of colour in the non enzymatic browning process. Die Farbe, 32/33, 318–322.
2. Meydav, S., Saguy, I., & Kopelman, I. J. (1977). Browning determination in citrus products. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 25(3), 602–604. https://doi.org/10.1021/jf60211a030

ห้องปฏิบัติการวิสไบโอช่วยแปลงการเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลที่ค่อย ๆ เกิดขึ้นให้เป็นตัวเลขที่ใช้เปรียบเทียบสูตร ตั้งเกณฑ์ และติดตามได้ตลอดอายุการเก็บรักษา ค่า Browning Index ที่วัดเก็บไว้ตั้งแต่เริ่มโครงการยังช่วยหาสาเหตุเมื่อมีข้อร้องเรียนเรื่องสี ว่ามาจากวัตถุดิบ กระบวนการผลิต บรรจุภัณฑ์ปฐมภูมิ หรือสภาวะการเก็บรักษาที่ปลายทาง วิสไบโอเป็นห้องปฏิบัติการภายนอกที่ไม่ได้ผลิตหรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของลูกค้า ผลการทดสอบจึงเป็นกลาง

หากองค์กรของท่านต้องการหลักฐานเชิงปริมาณเพื่อยืนยันความคงตัวของสีของเครื่องดื่ม น้ำผลไม้ ผลไม้อบแห้ง หรือผงสารสกัดสมุนไพร สำหรับการพัฒนาสูตร การคัดเลือกผู้ส่งวัตถุดิบ การตรวจปล่อยล็อต หรือการเจรจาส่งออก ติดต่อห้องปฏิบัติการวิสไบโอเพื่อรับคำปรึกษาและขอใบเสนอราคาได้ทางช่องทางต่อไปนี้

• แบบฟอร์มติดต่อ: https://visbio.co.th/contact-us/
• LINE Official Account: @visbio
• อีเมล: service@visbio.co.th
• โทร: 098-635-4197
• ระยะเวลาดำเนินการ: สอบถามเจ้าหน้าที่ได้โดยตรง